Vinalmont, long live the queen!

Het Justitiepaleis in Brussel. Château Mirwart in Saint- Hubert. Château Antoine in Jemeppe-sur-Meuse. Het zijn slechts enkele van vele prestigieuze projecten uit het verleden die uitgewerkt werden in Naamse steen, tot vandaag één van de mooiste en belangrijkste natuurstenen die België rijk is. Vandaag wordt de steen nog steeds met zorg ontgonnen: in Vinalmont, door Renier Natuursteen. Een zegen voor ontwerpers die een project extra cachet willen geven. Want Vinalmont leent zich uitstekend voor tal van toepassingen. Zowel historisch als hedendaags, en zowel binnen als buiten.

Renier Natuursteen

Natuursteenverwerkende bedrijven en aannemers actief in de nieuwbouw, renovatie en restauratiemarkt kunnen bij Renier Natuursteen terecht voor de productie van alle bouwmaatwerk, gevelbekleding, tegels en 6-kant op maat gezaagde stukken in natuursteen afkomstig uit de eigen, Belgische groeves: Blauwe Hardsteen uit het bekken van Luik (La Préalle) en sinds enkele jaren Naamse steen uit de omgeving van Hoei (Calcaire de Vinalmont).

Zaakvoerder Stijn Renier: “Hiernaast verwerken we ook kwalitatieve Franse witstenen zoals Chauvigny, Massangis, Euville, Savonieres …  van blok tot maatwerk. De krachtige combinatie van zelfopgeleide, ervaren steenkappers en state-of-the-art robots maken daarbij het verschil.”

“Ons aanbod vertaalt zich in een breed spectrum aanvragen voor binnen- en buitentoepassingen in België en daarbuiten. Zowel voor hedendaagse als historische projecten. Daarbij is het uiteraard belangrijk om de vinger aan de pols te houden. Open te staan voor nieuwe ontwikkelingen en innovaties. En de eigen werking steeds te optimaliseren.”

“Naast een aantal uitdagende automatiseringsprojecten in onze productiesite in Aarschot was de laatste jaren vooral de overname van de Vinalmontgroeve een belangrijke stap …”

Eén van Belgiës mooiste

In 2013 vernam Renier Natuursteen dat de groeve in Vinalmont te koop stond. De overname bleek niet eenvoudig en duurde lang, maar op 29 juni 2015 werd het contract dan toch getekend.

“Vinalmont, een deelgemeente van Wanze in de provincie Luik, is vooral gekend om zijn uitstekende kwaliteit Naamse steen, in de natuursteenwereld beter bekend als ‘Pierre of Calcaire de Vinalmont’. Een zeer fijnkorrelige steen. Minder donker van kleur dan bijvoorbeeld de kalksteen uit Sclayn (een vergelijkbare soort gewonnen in een staatsgroeve aan de oever van de Maas in de omgeving van Sclayn die niet verhandeld mag worden)”, aldus Commercieel Directeur Walter Vanden Broeck.

“Vinalmont is zonder twijfel één van de mooiste en belangrijkste natuurstenen die België rijk is, met een zeer lange en mooie historiek”, pikt Stijn Renier opnieuw in. “De steen is verwant aan blauwe hardsteen en kent dezelfde toepassingen. Maar hij is moeilijker te bewerken en heeft een ander verweringspatroon. Na verwering toont hij een fel gewaardeerde zilvergrijze kleur aan de oppervlakte. Hierdoor sluit hij bijzonder goed aan bij de Naamse steen zoals die in het verleden veelvuldig werd toegepast voor de bouw en inrichting van kerken, kastelen, statige woningen, publieke gebouwen, bruggen … “

Nieuwe groeve

“In de overname zagen we vooral een unieke kans om de knowhow die we hadden opgebouwd in onze groeve La Préalle te valoriseren in een groeve met bijzonder materiaal. De verwerking van Vinalmont paste bovendien perfect in de bestaande verwerking van Belgische Blauwe Hardsteen in onze productiesite. Zodat dit mooi parallel kon lopen.”

Stijn Renier: “Bij de opstart maakten we onmiddellijk werk van een broodnodige inhaalbeweging op het vlak van onderhoud. Daarnaast investeerden we in een graafmachine en blokkantrechtmachine. Maar dat was niet het enige …”

“Ter plekke waren enkele juridische problemen uit het verleden: de terril was te hoog en er liepen officieel twee voetwegen door de groeve. In samenspraak met de gemeente en het Waals Gewest werden er voor iedereen aanvaardbare oplossingen gevonden. Uiteraard werd de ATG van Vinalmont behouden, worden alle testwaarden regelmatig opgevolgd en hebben wij DOP’s (Declaration of Properties voor de CE markering) voor alle relevante producten.”

“Onze grootste bekommernis was echter de groeve zelf. Reeds voor de overname wisten we dat die de laag van het gesteente niet volgde en dat het materiaal dus niet ‘à passe’ ontgonnen kon worden. Vrij snel na de opstart besloten we de zone op te geven. Na een geologische studie startten we op een plek dichtbij met een nieuwe zone. En het resultaat mag er zijn. Op 10 tot 15 meter diepte vinden we nu veel meer en veel kwalitatiever materiaal.”

“Vandaag worden alle blokken mooi gekantrecht in de groeve. Hierdoor kan de kwaliteit van het blok beter worden ingeschat. Wat essentieel is voor een optimale blok/job match.”

Koning, koningin en … godin?

Stijn Renier: “Als Blauwe Hardsteen de koning van de Belgische kalkstenen is dan is Vinalmont de koningin. De patine die de steen buiten krijgt is veel helderder en frisser dan die van Belgische Blauwe Hardsteen, wat eerder een sober grijs is. Maar het is een dame die je met respect en voorzichtigheid moet behandelen. Het materiaal is brozer, gevoeliger. Maar toch is het bekappen een zware klus. De steen voelt veel harder aan.”

“Nog kenmerkend voor deze kalksteen is dat Vinalmont geregeld witte aders vertoont en af en toe witte en zwarte stylolitische tekeningen. Fossielen in Vinalmont zijn echter eerder de uitzondering dan de regel. Veel meer dan een schelpje is het niet.”

“Onder de Naamse steen van Vinalmont die we vandaag ontginnen zit trouwens een donkere variant: de Noir de Vinalmont. Een steen die, naar we verhopen, de concurrentie kan aangaan met het zeer dure Noir de Golzinne. De correcte ontginning van deze laag zal pas over enkele jaren van start kunnen gaan, maar kondigt zich wel als veelbelovend aan.”

Juiste materiaal voor de juiste job

Walter Vanden Broeck: “Vinalmont is een mooi maar moeilijk materiaal. De verwerking is redelijk vergelijkbaar met Belgische Blauwe Hardsteen, maar door de barstenstructuur in het primair materiaal liggen de afvalpercentages bij de eerste veel hoger en zijn grotere stukken veel zeldzamer. Ons volledig prijzenbeleid moest eigenlijk op de schop om het nieuwe project levensvatbaar te krijgen en te houden. Het werd een spannende wandeling met vallen en opstaan. Daarnaast waren die reset en bijsturingen af en toe best wel moeilijk voor alle partijen.”

“De steen dwingt ons tot een gestaffelde prijs naarmate de oppervlakte en ook de lengte van de stukken toeneemt. Meteen ook de reden waarom we ons bij Vinalmont helemaal toespitsten op de verkoop van alle maatwerk, 6- kant op maat gezaagde stukken al dan niet voorzien van een afgewerkt oppervlak, tegels (incl. verouderde) en moellons.”

“We verkopen wel eens een plaat maar dan eerder als reservemateriaal voor het rechtzetten van een ongelukje dat zich voordoet bij de uitvoering van het werk. Dit betreft bovendien enkel platen van 2 en 3 cm dikte in de afwerkingen donker gezoet of gepolijst. Om beschikbaarheid en continuïteit te garanderen, kunnen deze platen geresineerd zijn.”

Weinig grote netto plaatmaten

Walter Vanden Broeck: “De eigenheid van het materiaal verplicht ons om er zeer economisch mee om te springen. Dit kan enkel door de meest geschikte platen te selecteren uit onze voorraad in functie van een te realiseren stuklijst. Enkel hierdoor kunnen we het potentieel van elke plaat maximaal valoriseren. Er zijn in Vinalmont immers heel weinig grote netto plaatmaten. Daarom zou het bijzonder jammer zijn mochten we klanten, ook al betalen ze daarvoor de juiste prijs, grote platen laten verzagen in kleine stukken. Zoals mijn vader vaak zei: het zou zonde zijn om een filet pur te gebruiken voor een hamburger. Enkel door het juiste materiaal te selecteren voor de juiste job kunnen we de marktvraag maximaal beantwoorden.”

Contre-passe

Walter Vanden Broeck: “Tot de dikte van 2 en 3 cm bieden we standaard alles tegen het groefleger gezaagd aan. Dit heeft alles van doen met de voorkomende kleurtonen in het materiaal die worden uitvergroot in de kleurpakkende oppervlakteafwerkingen zoals donker gezoet en gepolijst. Door tegen het groefleger te zagen worden deze kleurtonen verspreid over alle stukken. Wat het geheel een homogene aanblik geeft.”

“Hoewel Vinalmont een eerder uniform kleurbeeld heeft, kunnen er toch wel wat kleurverschillen zitten tussen banken en blokken. Zo kan een contre-passe gezaagd stuk steen in de afwerkingen donker gezoet toch nog variëren van zeer monochroom tot zeer wisselend van kleur. De voorkomende kleurtonaliteiten vormen wel steeds een mooi organisch geheel. Vanaf een dikte groter dan 3 cm wordt alles standaard met het groefleger mee gezaagd. De afwerkingen in dikker materiaal zoals grijs geschuurd zijn ongevoelig voor de eventueel voorkomende kleurtonen.”

“Zoals gezegd zijn de onderscheidende electrocardiogrammen – sterk getande stylolieten in wit en zwart – het handelsmerk van Vinalmont. Evenals de witte vlekken en aders. Waar het nodig is om dit niet of veel minder te hebben voeren we de nodige selecties uit. In vierkante formaten is dit maar mogelijk tot een maximaal stukformaat van 60×60 cm. Voor langere stukken kunnen we deze selectie langer volhouden.”

Stijn Renier: “Vinalmont vloerbekleding is prominent aanwezig in heel wat iconische bouwwerken. In functie van de historische winningsplaats, de staat van de vloer, de destijds gekozen combinaties met andere natuursteen en hun afwerking, produceren we mede in functie van de voorkeur van de bouwheer en/of architect, zowel licht als donker gezoete Vinalmont. De licht gezoete variant is blauw grijs met een licht beige ondertoon.”

www.renier.be


Naamsverwarring?

Omdat Naamse steen in het verleden vaak via de Maas werd aangevoerd, kreeg hij in Nederland de naam ‘Maassteen’. Ook in ons land wordt vaak het ietwat verwarrende begrip ‘Maas-kalksteen’ of ‘calcaire de Meuse’ gehanteerd om vergelijkbare gesteenten te benoemen.

Maar de Maas is veel langer dan het stuk tussen Dinant en Namen. En langs de rivier werden in het verleden verschillende steensoorten gewonnen die per groeve en zelfs per bank sterk verschillen. Niet alleen qua uitzicht, maar ook qua eigenschappen. De naam Maassteen en zijn varianten suggereren dat elk van deze gesteenten een min of meer uniforme verschijning zouden hebben. Maar niets is dus minder waar.

Vandaag is de winning van deze gesteenten trouwens nog maar een fractie van wat ze ooit was. Er is een theorie die de teloorgang van de winning van deze vaak zeer zuivere kalkstenen toeschrijft aan de overname van deze groeves door de cementindustrie. En inderdaad valt de introductie van dit bindmiddel in de bouw ongeveer samen met het verdwijnen van het gebruik van de ‘Maasstenen’ als bouwelement.


Auteur: Jesse Van Daele – Foto’s: Renier Natuursteen