Zwembadbekleding met superlarge keramische dunplaten (deel 2)

“Gewaagd doch geslaagd experiment en dus voor herhaling vatbaar”

Project fiche

Even het geheugen opfrissen. In het najaar van 2015 startte James De Smet met het uitvoeren van de plannen waarmee hij al een tijdje rondliep: de aanleg van een zwembad in zijn eigen tuin. Tot daar niks bijzonders, ware het niet dat de Belgische Kampioen Tegelzetten als vloer- en wandbekleding koos voor de 6mm dunne keramische tegelplaten in formaat 320 x 160 cm! Aan de werken ging een lange studieronde vooraf, aangezien niemand hem dit ooit voordeed. Nattevingerwerk was dan ook uit den boze voor een al bij al geslaagd experiment dat toch niet zonder enig risico was…

Niet zonder risico

Het buitenzwembad waar James De Smet (en wellicht ook de andere gezinsleden) al zo lang van droomde, is eindelijk klaar! Een ambitieus project waarvan zelfs de Belgische Kampioen Tegelzetten bij aanvang niet wist hoe dit zou aflopen. “Het was vast en zeker een gewaagd experiment dat bij mijn weten in Vlaanderen en misschien wel gans België nooit eerder is gedaan. Zonder overdrijven kan ik stellen dat de voorbereidingsfase voor dit project bijna een jaar heeft geduurd. Er zijn talloze gesprekken geweest, proeftesten ook, met specialisten in verschillende domeinen.”

Omdat we tijdens de plaatsing altijd extreem voorzichtig tewerk zijn gegaan, hebben we tijdens de uitvoering geen noemenswaardige problemen gekend.James De Smet

Van de circa 85m2 vloer en wand die werd betegeld, ging er slechts één plaat stuk. “Dat gebeurde in de eerste fase van de werken, tijdens het aankloppen omdat het aandrukmateriaal niet goed was. Een slechte ervaring kan inderdaad leerrijk zijn, maar gelukkig bleef het bij die ene gebroken plaat want een goedkoop materiaal is het zeker niet (glimlacht). Nadien beslisten we wijselijk van de platen aan te drukken in plaats van er zachtjes tegen te kloppen. Als je ervoor zorgt dat de lijmrillen op de achterkant van de keramische plaat in dezelfde richting worden aangebracht als op het te betegelen oppervlak, kan je de luchtinsluiting tot een absoluut minimum beperken. Daarna is het zaak van alles goed aan te duwen tot je onder de tegel geen lucht(blazen) meer hoort”, aldus James De Smet.

Fase 1: vloerbetegeling

In een eerste fase werd de zwembadvloer geplaatst. Een uitvoerige beschrijving hiervan verscheen reeds in de januari-editie van Polycaro (nr. 52). U kan dit artikel met als titel ‘Keramische XXL tegels gaan kopje onder’ altijd nog eens herlezen.

James De Smet kreeg voor de vloerwerken in de zwembadkuip hulp van zijn bevriende collega en mentor Peter Goegebeur. “De hele zwembadvloer hebben we met ons tweetjes gerealiseerd. Eigenlijk konden we zeker nog een extra paar handen gebruiken, omdat dit toch het moeilijkste en zwaarste deel van de hele zwembadrealisatie was. Zonder de huur van verreiker (die voor de tweede fase werd ingeruild voor een veel handiger systeem met afstandsbediening; nvdr) was het sowieso nooit gelukt om die zware platen zonder schade op hun plaats te krijgen. Daarbij komt dat we keramische tegelplaten in dergelijke afmetingen (3200x1600x6mm; nvdr) ooit wel al eens van dichtbij hadden gezien maar daar nog niet zelf mee hadden gewerkt. Het zal je wellicht niet verbazen dat we voor de manipulatie van die allereerste plaat extra veel tijd namen (lacht).”

Uitstel is geen afstel

Om de wintermaanden te overbruggen, werd alles goed wind- en waterdicht gemaakt door een stevig tentzeil over de zwembadkuip te spannen. “Het plan was dat ik begin 2016 zo snel mogelijk de werken opnieuw zou aanvatten, met de bedoeling dat het zwembad in mei van dit jaar gebruiksklaar zou zijn. Maar door mijn drukke agenda (James De Smet is naast een veelgevraagd tegelzetter ook bestuurslid bij Fecamo Oost-Vlaanderen, docent bij Syntra en zetelt in het Technisch Comité ‘Harde muur- en vloerbekleding’ van het WTCB; nvdr) en het feit dat niemand mij in die periode een handje kon toesteken, liep het allemaal net even anders dan gepland. In mei ben ik dan toch kunnen herstarten, samen met een jonge tegelzetter die ik kort nadien in dienst zou nemen. De heropstart was er één met horten en stoten, soms maar één dag in de week, tussen alle andere werkzaamheden door. “Voor de afwerking -de elastische voegwerken alsook het plaatsen van trap en boordstenen- was het wachten op mooi, droog weer. Het moest natuurlijk lukken dat we met de natste juni-maand ooit zaten. Midden juli was het zwembad eindelijk klaar en konden we het voor de allereerste keer laten vollopen met water.”

Fase twee: wandbetegeling

De tweede fase van de werken -het betegelen van de binnenwanden- verliep vrij vlot. James De Smet legt ook uit waarom. “In feite had ik voor de wandbekleding gekozen voor tegels van 160cmx160cm: 160cmx160cm ten opzichte van het formaat 160x320cm dat voor de vloer was gebruikt, alleen al in gewicht is dat een wereld van verschil. De wandplaten lagen klaar in de juiste afmeting, ik hoefde ze dus niet meer te versnijden. Doordat ik mijn bodem zodanig heb gechapt en de dikte van de tegels en de lijm had ingecalculeerd, konden de platen rondom rond de binnenkant van het zwembad in hun geheel worden geplaatst. Een groot verschil met de vloerwerken waar veel meer puzzelwerk en dus ook het nodige snijwerk aan te pas kwam. Voor de zwembadafboording koos ik voor ik graniet dekstenen met een neus die van 3 cm dik naar 5 cm gaat, zodat er telkens 2 cm overbleef om de wandtegels achter te plaatsen.”

“Bij het maken van een groot gat met ongeveer 400mm diameter voor de tegenstroom machine ben ik extra voorzichtig geweest. De handelingen zijn dezelfde als bij de 3mm varianten. Als je echter met een slijpschijf gaat afbramen, is het opletten geblazen aangezien die dunwandtegels van 6mm niet gewapend zijn. Vooral het manipuleren van die ene plaat met dat grote gat was een delicate operatie omdat de kans op breuk uiteraard veel groter is.”

zwembad

Snel zijn is de boodschap

Voor het verlijmen van de tegelplaten, zowel op vloer als op wand, kreeg James De Smet van Mapei Benelux de raad om Ultralite S2 Quick te gebruiken: een lichtgewicht maar snelhardende (Fast) lijm die ervoor zorgt dat het bindwater onder het tegelvlak meer gaat kristalliseren en dus minder hoeft te verdampen. “Naar handeling toe was dat in het begin toch even wennen”, geeft de Oost-Vlaming toe. “Bij normale buitentemperaturen zit er tussen het mixen en het aanduwen van de tegel nauwelijks drie kwartier voor de lijm helemaal is uitgehard. Eenmaal de mortel klaar, moest het allemaal ontzettend snel gaan en konden we ons bij het plaatsen geen foutjes meer veroorloven. Telkens een tegel was versneden, werd die daarom altijd eerst gepast voor we begonnen met hem te verlijmen. Dat lijkt misschien tijdverlies, maar het bespaart je achteraf veel miserie.”

Mensen moeten begrijpen dat het rendement bij het plaatsen van zo'n dunne XXL-tegel sowieso veel lager ligt dan wanneer we de meer gangbare tegelformaten op vloer of wand verlijmen.James De Smet

Het meest spannende moment was toen het afgewerkte zwembad met water werd gevuld, herinnert James De Smet zich nog levendig. “Om er zeker van te zijn dat er nergens holle ruimtes achter de tegels zouden zitten, heb ik vooraf overal nog eens goed geklopt. En toch blijft het met een bang hartje afwachten hoe vloer en wand zich gaan zetten onder zo’n immense druk.”

Zwembadtrap

Een eyecatcher is de elegante zwembadtrap, eveneens een eigen creatie van de heer des huizes. “Voor de optrede, vervaardigd uit dezelfde graniet als de dekstenen rondom het zwembad, heb ik de natuursteentegels in formaat 100cmx100cm zelf verzaagd en afgerond. De volledige zijkant van de trap maakte ik vervolgens in één stuk met dat keramisch plaatmateriaal van 6mm dik, waarmee ik ook de aantrede bekleedde. In feite was het mijn bedoeling om de volledige trap in 6mm materiaal te maken zonder dat je ook maar één verstek kon zien. Tijdens testen die ik daarvoor deed in mijn hangar, werd al snel duidelijk dat dit naar gladheid toe niet ideaal was voor een zwembadtoepassing. Nadien speelde ik nog met het idee om met behulp van een waterzaag het tegeloppervlak van groefjes te voorzien, zodoende de optrede voldoende anti-slip te maken. Naar stevigheid van materiaal toe had ik echter mijn twijfels, dus heb ik dat oorspronkelijke plan maar laten varen.”

DSC_0087

Elastisch voegwerk

De reden waarom James De Smet zijn zwembadtegels elastisch opvoegde, is puur esthetisch. “Elastische voegen verkleuren niet onder water”, is de eenvoudige uitleg. “Een cementvoeg mag dan wel dezelfde kleur als de tegel hebben, eenmaal nat wordt die automatisch donkerder en gaat hij meer opvallen in het tegelwerk. De voegbreedte bedraagt 4 à 5 mm.  Alle voegen werden voorzien van een primer en elastisch dichtgespoten, om waterinsijpeling onder de tegels uit te sluiten.”

De aansluiting bodem/wanden en de binnenhoeken vereisten eveneens een secure afwerking, wilden we 100% waterdichtheid in hoeken en kanten hebben.James De Smet

Hoog prijskaartje

Of deze keramische platen als zwembadbekleding een duurdere oplossing zijn dan een afwerking met mozaïekjes, James De Smet weet er niet meteen een antwoord op. “Mozaïek vraagt heel veel voegwerk en epoxy voegmortel is zeker niet de goedkoopste! Anderzijds, als je de manuren uitrekent die nodig zijn om die XXL-platen te manipuleren en plaatsen, denk ik toch dat een zwembad in dun keramisch materiaal op het einde van de rit veel duurder uitvalt. Mozaïek kan je alleen plaatsen, terwijl je voor die XXL-tegels minstens twee en idealiter zelfs drie man nodig hebt. Tel daarbij de huur van een hijs- of heftoestel en de rekening is snel gemaakt. Maar het blijft een exclusief materiaal, in de zin dat niemand het al in zijn zwembad heeft liggen, en dat is hetgene wat blijkbaar veel mensen aanspreekt.”

Een grote hap uit het budget van James De Smet ging naar het isolatiemateriaal. “Onder de betonnen vloer- wandplaat is er maar liefst 8 cm foamglas-isolatie aangebracht, wat een vrij duur materiaal is, maar een weloverwogen keuze was.”

Dit artikel verscheen in Polycaro 55

Lees alle artikels van deze editie online

of

PDF downloaden

Groot vertrouwen

Het gezin beleefde al heel veel plezier in en rond hun nieuwe zwembad in de tuin. Rest de vraag in welke mate de keramische platen de tand des tijds zullen doorstaan. “Aangezien het om een nieuwe toepassing gaat van een relatief nieuw materiaal, is dat een vraag die we pas binnen zoveel jaar kunnen beantwoorden. Het is en blijft een groot risico, omdat je geen referentiepunt hebt. Maar eerlijk gezegd ben ik er vrij gerust in, anders was ik er nooit aan begonnen. Ik heb mijn licht opgestoken bij het WTCB, bovendien werd alles conform de normen uitgevoerd en hadden alle specialisten die ik bij voor dit project heb aangesproken vertrouwen in een goede afloop. Ook mijn leermeester Peter Goegebeur, die zoals gezegd zelf meewerkte aan de realisatie, heeft er een goed oog op.”

Specialist

Nu hij dit huzarenstukje tot een einde heeft gebracht, gaat James De Smet zich voortaan profileren als specialist in zwembaden met keramische dunplaten? “Het was een gewaagd doch uitermate geslaagd experiment dat wat mij betreft zeker voor herhaling vatbaar is. Dus ja, ik zou daar wel graag verder in gaan.” Voor het eerst tijdens dit gesprek laat de Belgische tegelzetterkampioen het achterste van zijn tong niet zien. “De vraag is mij al gesteld geweest, ook van zwembadbouwers, maar meer kan ik daar momenteel niet over kwijt.”

Liefst van al zou de Oost-Vlaming elke dag enkel dunne keramishe tegelplaten plaatsen. “Omdat dit soort werk mij nog veel meer voldoening geeft dan anders.” Een minimum aan opleiding en de nodige praktijkervaring zijn wel vereist, waarschuwt de man die in zijn weinige ‘vrije’ uren ook lesgeeft bij Syntra. “Niet elke tegelzetter, hoe ervaren ook, kan dit materiaal zomaar plaatsen. Zelf moest ik destijds ook veel leergeld betalen. Het verschil in manipulatie en plaatsingstechniek is best groot! Bovendien moet je investeren in goed materieel, anders komen er gegarandeerd vodden van. Ik liet mij bijvoorbeeld een nieuwe aluminium werktafel maken en kocht een dure set snij- en manipulatiemateriaal waaronder een zuignapkader. Dat zijn allemaal investeringen die even pijn doen maar waarvan je weet dat ze noodzakelijk zijn om duurzaam tegelwerk te kunnen realiseren. Dan moet je niet lang twijfelen en die stap gewoon durven zetten!”