Gemeentehuis Kuurne: natuursteenkuur voor mentale omwenteling

Complete make-over resulteert in modern ontwerp

Project fiche

Halverwege de renovatiewerken aan het gemeentehuis van Kuurne vond een coalitiewissel plaats. De nieuwe burgemeester, Francis Benoit, wilde méér karakter in het ontwerp en koos daarom resoluut voor natuursteen.

Halfweg herbeginnen

“Ik ben zelf bezig met architectuur en ook lid van het platform Designregio Kortrijk”, vertelt Francis Benoit. “Dus ik wou als burgemeester graag mijn stempel drukken op de renovatie van het gemeentehuis. Je kan wel kiezen voor keramisch materiaal omwille van het onderhoudsgemak, maar die redenering wilden we niet volgen. Wij gingen echt voor karakter. En dan kom je automatisch bij natuursteen uit.”
Nele Sergyssels, sales manager bij natuursteengroothandel Beltrami uit Harelbeke, is het daar vanzelfsprekend mee eens. “Een blikvanger in de inkomhal is de grote trap en die zou in natuursteen blijven, maar dan nieuwe. De architect bezocht onze toonzaal, om te zoeken naar een natuursteen die paste bij de reeds gekozen materialen. Wij konden het architectenbureau overtuigen om ook de bevloering in natuursteen uit te voeren.”

Natuursteenkuur

Doorheen het gemeentehuis kwam één enkele natuursteen, de Chinese dioriet Pepperino Dark Satino. Goed voor meer dan 1.000 vierkante meter, in diverse formaten. Een forse natuursteen-kuur waar het gemeentehuis dringend aan toe was, aldus de burgemeester van Kuurne. “Het gebouw dateerde al uit de jaren zeventig en was qua interieur nog helemaal in die stijl, en bovendi+en tot op de draad versleten.” Je treft de natuursteen reeds buiten aan, in het hellend vlak voor rolstoelgebruikers en de buitentrap. In de inkom vind je hem in formaat 90×60 cm, in de rest van het gebouw in 40×40 cm tegels, telkens in Satino-afwerking. “De Pepperino valt ook goed mee qua prijs”, aldus Nele Sergyssels. “Hij is bovendien makkelijk te onderhouden: dankzij de Satino-afwerking -drie keer geborsteld- kan je hem heel vlot dweilen. En intussen blijft toch het ietwat ruwe uitzicht bewaard.” Beltrami leverde de Pepperino ook voor de binnentrap, waar het de architecten oorspronkelijk om te doen was. “Dezelfde trap staat ook in onze showroom, met de tegels in blokvorm en een overstekende neus om alles strakker en moderner te maken. Hij is volledig in verstek uitgewerkt”, laat Sergyssels weten.

Open huis

De renovatie van het gemeentehuis van Kuurne omvatte méér dan alleen maar een opfrisbeurt. Alles moest anders en beter. Niet alleen de inrichting van het gebouw , maar ook de hele werking ervan. “De vraag waarmee het opdrachtgevend bestuur bij ons kwam, was om er een echt open huis voor de hele bevolking te maken”, aldus Jan Boens van Architectenburo B+M uit Wervik.
De meest zichtbare ingreep gebeurde op het gelijkvloers, vernemen we van burgemeester Francis Benoit. “Vroeger had je rechts de loketten en links de trouwzaal zodat je moest gaan zoeken waar welke dienstverlening zat. Nu is het één open ruimte. De hele benedenverdieping is front-office geworden.”
Architect Jürgen Michiels vult aan: “Centraal in deze inkomhal staat nu een multifunctioneel meubel waar je kan wachten, mensen ontmoeten of rusten, en dat ook dienst doet als uithangbord voor allerhande activiteiten.”

Transparantie door glas

De bouwheer wilde ook dat de architectuur hielp bij het opwekken van een andere manier van werken, die veel meer transparant is, en gericht op samenwerking. “Vroeger waren er veel aparte ruimtes, die wat donker waren en met bruine kleuren”, zegt burgemeester Benoit. “Dat hebben we laten openbreken.”
Architect Jan Boens merkt op dat die openheid wel al in de structuur zat. “De centrale positie van de trappen verbond de tussenverdiepingen met elkaar en het split-level principe (halve verdiepingen; nvdr) zorgde al voor een zekere transparantie tussen de bouwlagen. Dit hebben we in het renovatie-ontwerp nog versterkt. Bij de bureaus op niveau +0.5 en +1.5 pasten we glaselementen toe bij de bordessen, wat de werking van het gemeentehuis extra transparantie verleent. De trapbordessen zagen we als ontmoetingsplaats, waar ambtenaren elkaar graag treffen en waarbij de inbreng van moderne meubels een omgeving creëert waarin met een zekere beslotenheid kan worden gepraat.”

Verbondenheid door natuursteen

Als glas zorgt voor openheid, dan zorgt natuursteen voor verbondenheid, merkt Jürgen Michiels van Architectenburo B+M op. “De inplanting van het gemeentehuis met een pleintje aan voorzijde op een afstand van de straat inspireerde ons tot het doortrekken van dit plein tot diep in het gebouw, zodat een ‘straat’ gecreëerd wordt doorheen heel het gemeentehuis. De bekleding van de trap in dezelfde materie draagt daar ook toe bij. En door toepassing van dezelfde natuursteen in verschillende formaten werd een duidelijk onderscheid tussen publieke en private zones gecreëerd: formaat 60x90cm in de publieke zones, 40x40cm in de private ruimtes.” Op die wijze wordt buiten binnen en binnen buiten, en voelt de bevolking zich op natuurlijke wijze betrokken bij het gemeentehuis. Voor de burgemeester een zeer belangrijk punt. “In de raadzaal op de eerste verdieping hebben we op de akoestische wand -die de grote ruimte meer polyvalent maakt- de namen laten zetten van alle inwoners. Het wordt ook wel eens de selfie-muur genoemd. Deze zorgt ervoor dat de vereenzelviging van de bevolking met het gemeentehuis heel erg groot is.”

Flexibel zijn

De plaatsing van de materialen verliep vlot, zegt Bruno Vanwijnsberghe van de firma Vanmaercke uit Tiegem. Wel moest die de nodige flexibiliteit aan de dag leggen, als gevolg van de wijzigende plannen. “Op de eerste verdieping zou de vloerbekleding in het eerste plan bewaard blijven en opgewaardeerd worden”, zegt Bruno Vanwijnsberge. “Maar nu werden we gevraagd die ook uit te breken, alsook de trap in travertijn. Uiteindelijk zijn alleen in het sanitaire gedeelte keramische tegels gebruikt. Ook was het oorspronkelijk de bedoeling om het gemeentehuis in twee fases af te werken, zodat het de hele tijd kon blijven functioneren. Daarmee werd begonnen in september 2014. Op het einde van het jaar is dan beslist de twee fases samen te voegen en alle werken in één beweging uit te voeren. Deel twee begon in maart 2015 en duurde tot december van dat jaar.”

Op maat van de klant

Op technisch vlak was er eigenlijk maar één probleempje, aldus Bruno Vanwijnsberghe. “In één bureau wou men geen 40x40cm tegel, zoals in de andere bureelruimtes, maar wel in 60x90cm zoals die beneden lag.”
De reden daarvoor, aldus Nele Sergyssels van Beltrami, was dat het ging om de ontvangstruimte van de burgemeester. Een publieke ruimte dus, en het principe was nu eenmaal: back-office bevloeren met 40x40cm tegels; front office in 60x90cm.
“Alleen was er al chape gelegd voor de geplande keramische tegels”, herinnert Bruno Vanwijnsberghe zich. “Gevolg: geen speling met de dikte van de tegel. En die Pepperino-tegels van 60x90cm waren zeer dik: 20mm. Dit maakte het moeilijk aansluitbaar met de rest. Dus heeft Beltrami voor die ene ruimte van misschien 15 vierkante meter een tegel gemaakt in een speciale dikte van 15mm. Daardoor, alsook door het gebruik van entreportes in de deuropeningen kon het verschil opgevangen worden. En momenteel zijn daar geen problemen mee, geen barsten of zo, dus iedereen is tevreden.”

Meubilair

In dit project werd niets aan het toeval overgelaten. “Voor de bureau-inrichting lieten we ons bijstaan door de firma Projectatelier uit Kasterlee”, aldus Francis Benoit. “Dit team bekijkt de zaken heel erg functioneel: wat zijn de bewegingen van klanten, wat zijn de bewegingen van het personeel? En daarop stellen ze het meubilair in de ruimtes af. En ze zorgen ook voor eenheid daarbinnen: het without meubilair is één stijl, het is geen bric-à-brac. En Projectatelier komt ook af met aardige vondsten: zo heb ik in mijn bureau geen traditionele vergadertafel, maar een lang meubel met zes barkrukken. Zo kan je heel kort face-to-face overleg hebben. Veel efficiënter!”

Bochtenrit

De renovatie van het gemeentehuis van Kuurne was een rit met een paar scherpe bochten, en dat was voor iedereen even aanpassen. Maar wat telt, is het eindresultaat, en dat mag zeker en vast gezien worden, aldus een tevreden Jan Boens. “Het bijzondere aan deze werf was dat, niettegenstaande de vele aanpassingen en diverse voorontwerpen, het uiteindelijke resultaat volledig strookt met het oorspronkelijke concept waarmee het project door ons architectenbureau werd binnengehaald.” Ook burgemeester Benoit is opgetogen. “Zowel de bevolking als het personeel is enorm tevreden. Ondanks de complete make-over en het toch wel zeer moderne ontwerp, merk ik dat zowel jong als oud het kan smaken.”