Spectaculaire plaatsing door moderne tegelzetters

Bovenop de alsmaar kortere uitvoeringstermijnen heeft de snel evoluerende markt van tegels, gereedschappen en plaatsingsproducten een steeds grotere impact op het doen en laten van tegelzetters. Vooral bij plaatsing van dunne keramische XXL-tegels kunnen die op meerdere vlakken het verschil maken.

Groter dan groot

Veel oudere stielmannen zitten met de handen in het haar. Doordat bouwheer en architect via verschillende informatiekanalen de laatste nieuwe trends in keramische materialen ontdekken, leren ze ook de supergrote tegelformaten kennen. Traditionele vloerders dienen bijgevolg de knop om te draaien, want de plaatsingsmethode van toen vertoont nog weinig verwantschap met de verlijmingtechnieken die vandaag worden toegepast. Ook specifieke gereedschappen dienen uiteraard mee te evolueren. Niettegenstaande buitenlandse keramiekfabrikanten via hun distributiekanalen de grootformaten zo snel mogelijk in de markt willen zetten, blijkt meestal dat de juiste richtlijnen voor correcte manipulatie, snijtechnieken en plaatsingsmodaliteiten veel te laat komen. Of in een later stadium nog aangepast worden.

Gespecialiseerde opleidingen

Een vers gebakken XXL-tegel van pakweg 150cm x 300cm x 6mm wordt voor het eerst getoond in de showroom van een fabriek, vastgehecht met silicone of inlegkader en hebben met andere woorden nog geen echte werf gezien. Een waarheidsgetrouwe werfsituatie kan immers nooit door de producent gesimuleerd worden. Dergelijke type tegels sijpelen ook niet altijd door naar de markt! Nochtans proberen volwassenenopleidingscentra cursussen voor het plaatsen van grootformaattegels in het vormingsaanbod voor tegelzetters te integreren. Maar vaak zijn dergelijke opleidingen duur en wordt de doelgroep niet onmiddellijk bereikt.

Daarom sloegen Fecamo en het WTCB de handen in elkaar om binnen een IWT-project gedurende twee jaar alle innovatieve producten op te lijsten, hun bestemming te acteren en de juiste plaatsingsrichtlijnen op te stellen. Door het organiseren van gespecialiseerde opleidingen en thematische workshops wil men naast onwetende en nieuwsgierige tegelzetters ook architecten, scholen, fabrikanten, tegelimporteurs en externe voorschrijvers van technische richtlijnen bereiken.

Werfopvolging

Al doende leert men, zegt het spreekwoord. Maar stellen dat ervaring de enige sleutel tot een succesvolle betegeling is, klopt niet helemaal. Alvorens een specifiek tegelwerk op te starten waarmee men weinig vertrouwd is, dient met zich vooraf goed te informeren. Toch is het opletten geblazen! De informatie die op het internet voor het grijpen ligt, is niet altijd 100% betrouwbaar. Vertalingen van praktische richtlijnen van anderstalige bedrijven kunnen bijvoorbeeld compleet verkeerd geïnterpreteerd worden. Vandaar de noodzaak om zich in te lichten bij de juiste, betrouwbare bronnen. Nog beter is het dagelijks opvolgen vande werkzaamheden op een werf, zoals wij eind maart in de buurt van Brugge deden.

De vrachtwagenchauffeur van Cedexsa/Vilvordit was zo vriendelijk de 4 houten verpakkingskisten met volkeramische tegels (150cm x 150cm x 6mm) dicht genoeg bij de ingang van het gebouw te lossen. Enerzijds logisch, maar anderzijds toch opmerkelijk dat deze dunne tegelplaten plat op elkaar waren gestapeld, slechts gescheiden door een fijn beschermkarton. De eerste zorg van de tegelzetter(s) was hopen dat in de kisten geen gebroken exemplaren zouden zitten, gezien maar 3 reservetegels op een totaal van 211 m² gerekend waren. Later bleek dat de onderste tegel uit de eerste kist was verbrijzeld…

Grootte van lijmkam

Enkele dagen voor de eigenlijke plaatsing zou starten, werd een primer aangebracht op het bestaande tegelwerk. Een geïmproviseerde werktafel werd ter plaatse in elkaar gezet door middel van twee schragen en een grote OSB-plaat met daarop dikke isolatiepanelen vastgehecht. Het voordeel van deze tafelopbouw is dat het snijwerk makkelijker verliep. Na het uitlijnen van de eerste rij door middel van een laser was het tijd om de fameuze referentietegel te verlijmen. Met grote zuignappen werd die uit de kist getild en op een speciaal karretje met de legzijde naar voren geplaatst om de “botering” aan te brengen. Hier diende de keuze van de dubbele verlijmingtechniek (buttering/floating) bepaald te worden.

Het is immers niet makkelijk tot quasi onmogelijk om de gepaste grootte van de lijmkam te bepalen voor plaatsing van dergelijk type tegel op een bestaande vloer. Het vloerdersteam koos echter voor het gebruik van een lijmspatel van 15 mm voor de grond en de platte kant van de lijmkam om de licht gestructureerde onderkant van de tegel in te smeren.

Extra controlemeting

In voorkomend geval had het tegelzettersbedrijf de architect gevraagd om een legplan op te maken, gezien in bepaalde specifieke ruimtes de symmetrie gerespecteerd moest worden. De referentietegel is bepalend voor het ganse tegelwerk. Indien deze bijvoorbeeld één millimeter afwijkt of op de verkeerde plaats wordt gelegd, kan dit nefaste gevolgen voor het verdere verloop van de plaatsingsactiviteiten. Het is dus ten zeerste aan te raden een extra controlemeting uit te voeren vooraleer definitief te starten met vloeren. Rekening houdende met de omvang en het gewicht van de tegel manoeuvreerden de tegelzetters de eerste tegel met zware zuignappen naar binnen.

Deze handeling was doenbaar tot het moment dat men de tegel moest kantelen (het gewicht wordt groter) om in het lijmbed te schuiven. Niet meteen een werkje voor tegelzetters met rugklachten…

Enkele vaststellingen

De bewering dat hoe groter de tegel is des te sneller hij geplaatst kan worden, houdt geen steek. Bovendien is het lijmverbruik, vooral bij renovatiewerken, opmerkelijk groter dan bij kleine formaten. En dan hebben we het nog niet eens over de manipulatie- en snijtijden. We noteerden tijdens het observeren van de werkzaamheden zelf ook enkele vaststellingen:

  • Het manipuleren van XXL-tegels gebeurde zonder speciaal tilmiddel, zodat twee personen nodig zijn om ze te verplaatsen (met uitzondering van de kleinere snijstukken)
  • Om de tegel op de snijtafel getild te krijgen, zijn opnieuw twee vloerleggers vereist.
  • Het lijmverbruik op deze werf kwam op een slordige 10kg/tegel! Door het gebruik van een lichtgewichtlijm (15kg/zak) had men telkens één aanmaakbeurt per tegel nodig (mengemmercapaciteit = max. 17 kg)!
  • In de wetenschap dat een tegelzetter op een normale werkdag gemiddeld 20 à 25 m² tegels kan verlijmen, inclusief snijwerk, was dat op dag één, nota bene met twee stielmannen, exact de helft. Het rendement bij grootformaattegels ligt dus beduidend lager.

Rendementsverlies

Op de tweede dag waren we getuige van een onverwacht stressmoment. De reden? In de gang, aan een oude natuursteen trapdorpel met onregelmatige radius, moest een bijna volle tegel worden ingepast. Het inventieve team maakte een kartonnen module die vervolgens overgetekend werd op de tegel voor uitslijping. De moeilijke doorgang en bereikbaarheid zorgden opnieuw voor extra vertraging waardoor het bijna drie volle uren duurde vooraleer de hele klus was geklaard: 1 tegel, 2 tegelzetters, 3 uur…!

Ondanks het gevoelige rendementsverlies bleef de tegelzetterbaas opvallend positief denken. Al konden wij ons niet van de indruk ontdoen dat de nacalculatie wel eens een bittere pil om slikken zou kunnen worden…