Plaatsing podotactiele tegels uit natuursteen: de te volgen stappen

De laatste twaalf jaren hebben alle Gewesten van ons land een eigen regelgeving opgesteld inzake de toegankelijkheid van openbare gebouwen en hun omgeving voor personen met beperkte mobiliteit. Dit artikel gaat dieper in op de signalisatie van gevaren en meer in het bijzonder op het gebruik van zogenaamde podotactiele tegels.

Om zich op een autonome en veilige manier te kunnen verplaatsen, hebben blinde en slechtziende personen nood aan voorzieningen die hun aandacht vestigen op gevarenzones (bv. trap, roltrap of perronrand) of wachtzones (bv. loket). Eén van de maatregelen die hiertoe getroffen kan worden en die kadert in een bredere context van duurzame mobiliteit en vergrijzing van de Europese bevolking, is de plaatsing van podotactiele tegels.

Definitie van podotactiele tegels

Podotactiele tegels zijn tegels die een zeker reliëf vertonen of opgebouwd zijn uit een ander materiaal en met een andere kleur dan die van de aangrenzende vloerbedekking. Daar waar podotactiele tegels vroeger enkel in beton te verkrijgen waren op de Belgische markt, zijn er sinds een tiental jaren ook nieuwe producten beschikbaar, onder meer uit natuursteen.

Wanneer deze steen correct gekozen wordt, biedt hij meerdere voordelen, zoals:

  • een goede slijtsterkte van het reliëf en een goede hechting van de geleidelijnen
  • een goede verenigbaarheid met de aangrenzende vloerafwerkingen (stenen en tegels uit beton of natuursteen, of zelfs uit baksteen), voor zover men opteert voor tegels met dezelfde dikte als de reeds aanwezige modulaire elementen
  • een zekere esthetiek.

Soorten podotactiele tegels

Er bestaan tegenwoordig verschillende soorten podotactiele tegels, die elk een andere functie hebben (zie afbeelding 1):

  • geleidetegels (geribd), die de gebruiker doorheen open ruimten zoals stations of winkelcentra leiden, waar men snel gedesoriënteerd zou kunnen raken
  • waarschuwingstegels (met noppen), die de aandacht vestigen op de nabijheid van een risicozone
  • informatietegels (soepel), die de aanwezigheid van specifieke zones aanduiden (bv. bushokje of lift) of wijzen op een richtingverandering.

Deze drie tegeltypes moeten goed aan de ondergrond hechten en zowel met de voet als de stok waargenomen kunnen worden. Ze moeten ook zichtbaar zijn, door een kleur te gebruiken die contrasteert met de aangrenzende vloerbedekking. Wat het gebruikte materiaal betreft, is natuursteen enkel geschikt voor toepassing als geleidetegel en waarschuwingstegel. Aangezien de informatietegels soepel moeten zijn, bestaan ze doorgaans uit rubber.

Uitvoering van podotactiele tegels

De aannemer die belast is met de uitvoering van de tegels, moet het bijzondere bestek raadplegen waarin de te bekleden oppervlakken en het uit te voeren tegeltype vermeld staan. Tenzij anders aangeduid, moet de plaatsing identiek zijn aan die van de aangrenzende tegels en voldoen aan de volgende principes:

  • de tegels moeten zo geplaatst worden dat de reliëfelementen ongeveer 0,5 cm boven het niveau van de omringende vloer uitsteken
  • de noppen van twee aangrenzende tegels moeten perfect op één lijn liggen (zie afbeelding 2)
  • men moet erop toezien dat de lijn van de waarschuwingstegels steeds loodrecht staat op die van de geleidetegels
  • de geleidetegels mogen in geen geval naar een roltrap leiden; in dat geval moeten er waarschuwingstegels voorzien worden
  • de waarschuwingstegels moeten zich op 40 cm van de perronrand, 60 cm van de eerste traptrede en rechtstreeks tegen de plaat van het roltrapmechanisme bevinden
  • vóór een liftdeur moet er op een afstand van 40 tot 60 cm een informatietegel geplaatst worden.

Tabel A geeft een overzicht van enkele gewestelijke verschillen met betrekking tot de plaatsing van waarschuwingstegels bij trappen.

Elk uitgevoerd podotactiel materiaal moet aan dezelfde duurzaamheidseisen voldoen als de rest van de betegeling, in het bijzonder met betrekking tot de slijtsterkte en de vorstbestendigheid (zie TV 228, § 4.5.1 en 4.5.2).

De hoogte, breedte en tussenafstand van de ribben en noppen moeten in het bijzondere bestek gedefinieerd worden. Men kan er ook de volgende documenten op naslaan: het voetgangersvademecum voor het Brussels Hoofdstedelijk Gewest, het vademecum ‘Toegankelijk publiek domein’ voor Vlaanderen en de technische specificaties CEN/TS 15209 voor Wallonië. Dit laatste document en de eerder in Frankrijk gebruikte norm ISO 21542 geven een preciezere definitie van de dimensionale eigenschappen.

Tabel A: Gewestelijke verschillen met betrekking tot de plaatsing van waarschuwingstegels (met noppen) bij trappen.

plaatsing waarschuwingstegels met noppen

Tabel B geeft een overzicht van de voornaamste dimensionale eigenschappen van de tegels in functie van het Gewest en het gebruikte referentiedocument.

dimensionale eigenschappen podotactiele tegels

Heeft u een vraag omtrent het correct plaatsen van podotactiele tegels? De afdeling Technisch advies van het WTCB  helpt u graag verder, en heeft elke werkdag telefonische permanentie op het nummer 02/716.42.11 en dit van 8.30u – 12.30u en van 13.30u – 16.45u.

Bron: WTCB-Contact 2019/2
Auteur: D. Nicaise, dr. wet., laboratoriumhoofd, laboratorium Mineralogie en microstructuur, WTCB


Traptreden: bijkomende informatie voor blinde- en slechtziende personen

Traptreden bevatten volgende elementen:

  • De aantrede (het element waarop de voet wordt geplaatst)
  • Het stootbord (het verbindingsstuk tussen twee aantreden bij een gesloten trap, de neus niet inbegrepen)
  • De optrede (de verticale afstand tussen twee opeenvolgende aantreden)
  • De neus met antislipstrip (het vooruitstekend gedeelte van de aantrede in verhouding tot het stootbord)
  • Het tussenbordes (een platform aangelegd op verschillende niveaus van een trap)

Waarop letten?

  • Traptreden dienen voor veilig gebruik door personen met een visuele beperking gesloten te zijn. Er mag geen opening zijn tussen twee aantreden om struikelen te vermijden.
  • Men moet zijn voet volledig op de aantrede kunnen plaatsen zonder met de neus van de voet tegen het stootbord te schoppen.
  • Kies voor een rechte trap waarbij de treden rechthoekig zijn aangebracht.
  • Het oppervlak moet vlak zijn en mag niet glad zijn: mogelijkheden zijn betonnen trappen bekleed met arduin, gebouchardeerde travertin of ruwe keramiektegels.

Bron: www.braille.be


VIA-DOT en VIA-GUIDE van VIAKAN

De uitdagingen op gebied van podotactiele signalisatie binnen gebouwen zijn veelvuldig:

  • In éénzelfde gebouw kan de ondergrond, waarop de blindengeleidevoorzieningen geplaatst dienen te worden, uit verschillende materialen bestaan: beton, keramische tegels (van verschillende kleur en formaat nog wel!), natuursteen, parket, vinylvloeren, … De tactiele markeringen, en in het bijzonder de waarschuwingsvoorzieningen, moeten echter coherent en uniform waarneembaar zijn, alsook visueel contrasterend.
  • De eisen op esthetisch en architecturaal vlak zijn verschillend en nagenoeg in elk gebouw heeft de bouwheer en/of architect zijn specifieke wensen of eisen.
  • Het gebouw ontvangt veel of weinig bezoekers, en kan onderdak verschaffen aan verschillende categorieën bezoekers of residenten, met heel verschillende noden.
  • Bij renovatie zou het nieuwe deel naadloos bij een bestaande deel moeten aansluiten,

viakanOm de toegankelijkheid (lees : de gebruikskwaliteit) van de gebouwen opengesteld voor het publiek te verbeteren heeft de firma VIAKAN o.m. een inventief en duurzaam systeem van verlijmbare waarschuwingsnoppen (VIA-DOT) en geleidelijnen (VIA-GUIDE) ontworpen.

Dankzij handige inklikbare en herbruikbare kartonnen mallen, kunnen ze, volgens de algemene richtlijnen en rekening houdend met de verschillende plaatselijke imperatieven, op nagenoeg alle ondergronden binnen gebouwen opengesteld aan het publiek worden toegepast.

VIA-DOT en VIA-GUIDE zijn beschikbaar in kunststofcomposiet in een waaier aan kleuren alsook in RVS, aluminium en messing. Ze worden snel en nauwkeurig geplaatst, zonder lawaai, reuk of stofvorming en zonder de ondergrond te ontaarden.  Meer nog: de werkzones kunnen onmiddellijk na plaatsing opengesteld worden voor het normale verkeer.

Contact
www.viakan.be
info@viakan.be