Nieuwe opleiding tegelzetten bij Crescendo Mechelen

Tegelzetten is in 2020 voor de derde keer op rij een knelpuntberoep. Maar voor deze twaalf supergemotiveerde aspirant-zelfstandige tegelzetters is het veel meer dan dat: een oud verlangen dat ze eindelijk durven volgen. “Ik zeg hen: investeer in kwaliteit, en hop, je bent vertrokken!”

Wie is het dozijn cursisten dat aan de Vaartdijk in Mechelen sinds november 2019 in de leer is bij tegelzetter Patrick Van Ael? Willen mensen tegels zetten, gewoon omdat er vraag naar is? “Het zit dikwijls dieper dan dat”, zegt Steven Paredis, Coördinator Technische Opleidingen bij Crescendo CVO. “Je weet hoe het vaak gaat: een jongere moet zo lang mogelijk naar school, een zo hoog mogelijk diploma behalen. Want ‘gestudeerd’ hebben, staat vaak nog hoger aangeschreven. Met als uiteindelijk resultaat dat die persoon vaak een beroep uitoefent waarvan hij ongelukkig wordt. Al die tijd wilden ze eigenlijk iets doen met hun handen.

Onze voelsprieten bleken juist, want de cursus was meteen volzet.

Zo hebben we in de opleiding tegelzetten momenteel enkele cursisten met een hoger diploma, zoals informatica of leerkracht. Of nog een scenario: een jongere moet afhaken in het ASO en op veertien jaar een beroep kiezen. De keuze moet zeer jong gemaakt worden. En dan zitten ze vast in een bepaalde richting. We krijgen daar echt vaak mee te maken. Deze mensen willen bewust iets leren om er écht hun beroep van te maken.”

Topvaklui voor de klas

“Hier werken dan ook alleen maar gemotiveerde topvaklui als leerkracht, die er iets van willen maken”, vervolgt Steven Paredis. “En die de liefde voor het vak doorgeven. De cursisten komen naar de opleiding met hoge verwachtingen. Aan de inrichters van een opleiding om daaraan te voldoen. Dat begint al met de beschikbare werktuigen. Nog voor de inschrijvingen begonnen, hebben we ons atelier ingericht met kwaliteitsvolle professionele werktuigen. Dit in samenspraak met tegelzetter Patrick van Ael, die al twintig jaar ervaring heeft. Je kan ook iemand vanop een bureau uit een brochure de goedkoopste tools laten bestellen, maar dat zou unfair zijn ten aanzien van onze cursisten. Die willen leren, willen werken, en dat kan alleen met echt professioneel materiaal.”

Een redelijk forse investering, nog voor er inschrijvingen zijn… Is dat geen risico? “Dat is altijd zo. Maar onze voelsprieten bleken juist, want de cursus was meteen volzet. We kiezen er voor de klas te beperken tot twaalf cursisten. Want je hebt echt die individuele begeleiding nodig.”

De hele familie komt controleren

De motivatie is er, maar met enthousiasme alleen kom je er niet in de markt van vandaag, zo beseft men bij CVO Crescendo zeer goed. De hedendaagse tegelzetter heeft af te rekenen met een kritisch publiek. “De voegen mogen maar twee millimeter zijn, maar alles moet wel perfect vlak liggen. Er is geen marge meer voor kleine foutjes. Soms komt zefls de hele familie controleren!” Patrick kent het allemaal. “Tsja, mensen zijn gewoon veel slimmer vandaag. Het minste probleem en hop, ze zitten te tikken op een forum. Mr. Google weet alles… Het moet dus allemaal gewoon juist zijn. Ik wil de cursisten dan ook duidelijk maken: tegelzetten is een mentaliteit! Je moet streven naar 100% perfectie. Als je van meet af aan zegt: ‘98% is wel oké’, dan loopt het gegarandeerd fout. En mooi werk geeft niet alleen een heel mooi resultaat, maar ook grote voldoening en veel tevreden klanten.”

Ambacht

Patrik van Ael: “We leven in een tijd van gratis info overal, en dat geldt ook voor de vakman. Iedereen maakt Youtube-filmpjes. Voor een beginnende tegelzetter kan dat erg verwarrend zijn. De ene zegt een ontkoppelingsmat te gebruiken van 1200 euro terwijl iemand anders een filmpje lanceert om te zeggen dat het niet nodig is. Als opstarter sta je al financieel onder druk. Dus wat kies je dan? Maar als de tegels op een vloerverwarming los komen, dan kan dat wel eens zware gevolgen hebben. Je moet je dus wel dieper ingraven in de materie.”

Tegelzetten is een delicaat werk. Je moet een bepaalde fijngevoeligheid aanleren

Een gedegen opleiding met een persoonlijke band tussen meester en leerling is vandaag, zelfs met Google en Youtube, eigenlijk nog even belangrijk als bij de middeleeuwse ambachten. En echt vakmanschap is nu net de filosofie van Crescendo CVO, dat ook nog veel andere opleidingen aanbiedt; daarbij ook ambachten zoals steenkappen of houtsnijwerk.

De allround cursus tegelzetten bereidt de cursist voor op de markt van vandaag in al zijn aspecten. “Het begint met theorie,” vervolgt Patrick Van Ael. “Dan hebben we het over het wettelijk kader, over materiaalkennis, over kennis van de ondergronden. De praktijk begint simpel: het aanmaken van de lijm, het voelen van de materialen… Zo gaat dat verder naar complexere zaken, zoals Schlüter-systemen of trappen betegelen.” Overhaasten is uit den boze. “Tegelzetten is een delicaat werk,” zegt Van Ael. “Iedereen wil graag meteen aan de slag, bijvoorbeeld als diender. Maar dat is een wat ongelukkige term. Als beginneling moet je een heel proces doormaken. Je moet een bepaalde fijngevoeligheid aanleren.”

Werkplek-leren in de school

Crescendo CVO biedt kansen om te leren tegelen “in het echt”, en dus niet alleen in kunstmatige didactische douchecabines. “Hier is kans genoeg voor renovatie. Dit jaar zullen de cursisten een volledige hal aanpakken. Dat is heus niet om goedkoop te renoveren! Naast het eindresultaat is de cursisten prikkelen heel belangrijk. We zitten in een oud gebouw, en dat biedt nog didactische voordelen. Laatst hadden we een klas waar alle tegels opbraken op één lijn. Dat is natuurlijk pedagogisch interessant! Wat gebeurt er als er bepaalde spanningen in de ondergrond zijn? Het is werkplekleren – maar dan ín het centrum.”

Partnerships

Steven Paredis waakt er ook over om de opleiding te verankeren in het bredere professionele veld. Hij onderhoudt contacten met producenten en tegelfirma’s. Sommigen reageren heel positief en sponsoren met tools of tegels, anderen antwoorden dan weer niet op mails. “Maar we hebben een nauwe band met een aantal tegelhuizen. Het is belangrijk dat onze cursisten weten dat ze daar altijd terecht kunnen voor technische ondersteuning. We drukken hen dan ook op het hart om niet zomaar allerlei merken door elkaar te gaan gebruiken. De merken bieden duidelijke instructies voor hun eigen producten, en hoe die op elkaar inspelen. Ja, dat is merk-gebonden info, maar het geeft je een duidelijke leidraad.”

Wees niet bang

Het is een complexe en niet altijd zachtzinnige wereld waarin de Mechelse leerling-tegelzetters zich binnen anderhalf jaar zullen moeten zien waar te maken. Maar als Patrick van Ael hen één ding op het hart wil drukken, dan is het wel: wees niet bang. Zie het als een kans. “Als je echt iets wil bereiken, zorg dan eerst en vooral voor een goede opleiding. En vervolgens moet je niet de snelste of goedkoopste willen zijn. Nee, je investeert in kwaliteit en hop, je bent vertrokken!”

Het is na drie maanden misschien te vroeg om al te evalueren. Toch de vraag: wil het tot dusver lukken? Patrick Van Ael knikt. “Goed begonnen is half gewonnen, zeggen ze in de bouw. De cursisten hebben in die korte periode al een enorme evolutie doorgemaakt. En dat is een plezier om te zien! Voor mij is het een succes.”


Patrick van Ael: lesgeven, een verrijking

Na een dag tegelzetten nog een avond lesgeven: het is niet evident. Maar voor Patrick van Ael is lesgeven vooral een manier om zijn beroep te beleven in een andere, ruimere context. En wat hij erin stopt, krijgt hij dubbel en dik terug.

“Het mooie hieraan, dat zijn de mensen. Het is mooi te kunnen delen. Ik krijg er energie van. Als je je vak al twintig jaar uitoefent, is het wel eens leuk om het in een nieuw jasje te steken.”

“Het is een erg diverse groep studenten. Zo hebben we een Syrische vluchteling, die in Syrië altijd getegeld heeft om zijn gezin te onderhouden. En toen hij dan hier kwam, op vlucht voor de oorlog, zeiden ze hem: ‘je kan het niet’. De normen liggen hier immers hoger. Dus schoolt hij zich bij. Als hij bezig is, dan fonkelen zijn ogen. Enorm vriendelijke man, en zijn verhaal is eigenlijk mooi en triest tegelijk. Lesgeven in deze context wordt zo een menselijke verrijking. Je hoort vaak klachten over ‘die vluchtelingen’ enzovoort. Maar die mensen zijn ook gewoon tegelzetters, of artsen, net zoals wij.”


Crescendo CVO: nog meer plannen met tegelzetters

“Crescendo CVO blijft groeien en telt vandaag zo’n 8.000 cursisten, verspreid over meer dan dertig lesplaatsen in de provincie Antwerpen, Vlaams Brabant en de Vlaamse Rand rond Brussel”, aldus Marianne Verwimp, Adjunct-Directeur voor Kwaliteitsontwikkeling en Communicatie.

“Wij breiden elk jaar nog uit met vooral diplomagerichte opleidingen en zetten in op specifieke doelgroepen. Het centrum overweegt om in de toekomst op flexibele wijze tegelzetters te vormen. Zodat mensen kunnen kiezen voor een kort of een langer traject, over veel of weinig avonden gespreid. Zo zou je, als je meer tijd te investeren hebt, al op zes maanden in plaats van twee jaar klaar kunnen zijn voor de arbeidsmarkt. Een optie die vooral ook interessant is voor uitkeringsgerechtigde werklozen. Maar ook jongeren in tweede-kans onderwijs kiezen graag de intensere cursussen van één jaar.”


Foto’s: CVO CRESCENDO