Nederland zet in op opleiding van jonge tegelzetters

Dat Ton Borrenbergs (Voorzitter NITA) en Peter Goegebeur (Directiesecretaris BITA) twee handen op één buik zijn, hoeft geen betoog meer. Deze docententandem buigt zich al jaren over de nood aan opleidingen voor tegelzetters in de BeNeLux. Maar om kwaliteitsvolle scholingen te kunnen organiseren zijn op de eerste plaats bekwame en gedreven leraars nodig. En of die nog te vinden en gemotiveerd zijn om vooral jongeren voor dit knelpuntberoep warm te maken, konden we zien, voelen en horen in de ateliers van de NOA te Veenendaal (NL).

Over NOA

NOA is dé brancheorganisatie voor ondernemers in de afbouw in Nederland. Aannemers in tegels en terrazzo, natuursteenbewerking, plafond- en wandmontage, stukadoors en all-round afwerkers kunnen zich er aansluiten. NOA fungeert er niet alleen als sterke gesprekspartner namens de branche, maar zet zich ook in als het gaat om opleidingen, personeel, incasso, juridisch advies, reclame en nog veel meer. Het bestuur van deze vereniging behartigt tezamen met een professioneel secretariaat alle collectieve en individuele belangen van aangesloten ondernemers. Ze hebben zo’n kleine 2000 leden/belangrijke bedrijven die gezamenlijk representatief zijn voor tenminste twee derde van de totale omzet in de afbouw- en natuursteenbranche.

Daar waar individuele bedrijven te klein zijn, kan NOA namens het collectief een sterke vuist maken. Samen met alle aangesloten ondernemers houden ze de naam en het niveau in onze branche hoog. NOA ondersteunt díe zaken waar je je niet alle dagen mee bezig houdt, maar die wél heel belangrijk zijn voor het bedrijf. Een beetje zoals in België de Bouwunie en Confederatie Bouw zeg maar, waar FECAMO (Fédération des Carreleurs et Mosaïstes) en FEDECOM (Federatie van de Complementaire Ondernemingen van het Bouwbedrijf) in ondergebracht zijn.

In Nederland is spiegelbeeld BOVATIN een onderdeel van NOA geworden en kan dan ook gebruik maken van alle bijkomende faciliteiten, zoals onder meer het ter beschikking stellen van de praktijkateliers voor hun opleidingen ‘Tegelzetten’, die door hun vaste opleidingspartner NITA (Nederlandse Innovatieve Tegel Academie) worden verzorgd. Een logische constructie die efficiënt werkt en waar eenieder zijn verantwoordelijkheid draagt.

VMBO versus BSO

Het Vlaamse schoolsysteem in vergelijk met het Nederlands beroepsonderwijs ziet er kort samengevat als volgt uit.

De meeste leerlingen die in Nederland naar het VMBO (voorbereidend Middelbaar BeroepsOnderwijs) zouden gaan, moeten een traject van 4 jaar te doorlopen dat 4 leerwegen kent. Deze leerwegen verschillen van elkaar in niveau en omvang van beroepsgericht en theoretisch onderwijs.

1) Theoretische leerweg (vmbo-t):

In deze leerweg volgen leerlingen over het algemeen alleen algemeen vormende (AVO-) vakken. AVO staat voor “Algemeen Vormend Onderwijs” met vakken zoals Nederlands, aardrijkskunde, geschiedenis, lichamelijke opvoeding, enz.

2) Gemengde leerweg:

In deze leerweg volgen leerlingen over het algemeen 1 avo-vak minder. In plaats daarvan krijgen ze 4 uur beroepsgericht onderwijs. De avo-vakken zijn van hetzelfde niveau als in de theoretische leerweg.

3)Kaderberoepsgerichte leerweg (vmbo kader):

In deze leerweg volgen leerlingen zo’n 12 uur beroepsgericht onderwijs. De avo-vakken zijn van een iets lager niveau dan in de gemengde en de theoretische leerweg.

4) Basisberoepsgerichte leerweg (vmbo basis):

In deze leerweg volgen de leerlingen zo’n 12 uur beroepsgericht onderwijs. De avo-vakken zijn van een iets lager niveau dan in de kaderberoepsgerichte leerweg.

In België daarentegen gaan de leerlingen naar het beroeps secundair onderwijs (BSO) en doorlopen dan een traject dat 6 jaar duurt. Het is vooral een praktische onderwijsvorm, waarin stages en praktijk zelfs meer dan de helft van het lessenrooster kunnen omvatten. Theoretische vakken dienen hier louter ter ondersteuning van de praktijk. Dit moderne en meest ideale ‘duaal leren’ is quasi gelijktijdig vaardigheden ontwikkelen op school én op de werkvloer. Een 7de specialisatiejaar is steeds mogelijk, maar daar zitten naar onze informatie de stukadoors en tegelzetters nog steeds samen…

Op de Nederlandse vmbo-scholen daarentegen kunnen er sinds kort binnen de sector keuzevakken worden aangeboden. In voorkomend geval ‘Bouw’ met keuzedeel ‘Tegelzetten’. Hier kunnen 12- tot 16-jarigen officieel tot 100 uur specifiek onderwijs krijgen met betrekking tot het tegelzettersberoep. Het gaat hem hier natuurlijk nog altijd om de basic skills voor jongeren. Voor de échte vakmanschapsopleiding komen ze in Nederland uiteindelijk dan bij het middelbaar beroepsonderwijs (mbo) terecht.

Speciaal trainingsprogramma

In het kader van het nieuwe Nederlandse initiatief voor jonge tegelzetters, moesten ook de leraars bijgeschoold te worden. De meeste vakdocenten op het vmbo beheersen namelijk het tegelzettersvak nauwelijks of zelfs niet. Maar door bereidwilligheid om zich ook verder in dit afwerkingsberoep te willen ontwikkelen, werden de NITA en de BITA ingeschakeld om als opleidingsorganisme voor dit toekomstig leraarsequipe te fungeren.

Een specifieke cursus ‘Tegelzetten’ werd voor deze groep zorgvuldig ontwikkeld en zo geschiedde het. Verschillende dagopleidingen werden georganiseerd met als thema “Basis Tegelzetten voor Praktijkdocenten”. Zowel theorie, technologie als praktijkoefeningen kwamen ruimschoots aan bod. De nadruk werd niet alleen gelegd op de techniciteit maar ook op de specifieke manier van stapsgewijze kennisovergave. Nauwkeurig gepland en met oog voor detail werden de 12 tegelzettersdocenten in spe door experts Ton Borrenbergs en Peter Goegebeur begeleid en opgeleid in een apart ingericht hardware gedeelte van het professionele en moderne atelier van NOA.

Na afloop van verschillende goed georganiseerde sessies logen de evaluatieformulieren er niet om met een gemiddelde score van maar liefst 95% voor programma en begeleiders! Elke deelnemer bereikte zonder probleem de eindstreep en werd met enige fierheid bezitter van een zeer begeerd ‘ITA’-diploma.

Volgt België binnenkort het voorbeeld van onze Noorderburen?


Tegelzetten voor docenten is enkele jaren terug ontstaan binnen het Technisch Comité van het EUF (https://www.euf-federation.com) onder het motto ‘Teach the Teacher’. Elk jaar opnieuw wordt er in een van de aangesloten landen een tweedaagse cursus georganiseerd. EUF TC-voorzitter Peter Goegebeur voorziet een ‘Special Edition’ begin 2022 in Sassuolo (IT) en een vervolg in Pilzen (CZ) in samenwerking met EITA (European Innovative Tile Academy) en zijn business partners.

Info programma’s: eita@eita.eu (najaar 2021).


Tekst + foto’s: tileXpert