Natuursteen in de kijker: dolomietmarmer, mysterieuze elegantie

Dolomietmarmer is een vrij uniek gesteente. Hun nauwste verwanten zijn de klassieke marmers. Maar niet enkel hun marmerachtige klasse doet wenkbrauwen fronsen. Geologen staan nog steeds voor een paar vraagtekens.

Mineraal en gesteente

Dolomiet is eigenlijk een mineraal, maar het wordt sinds jaar en dag ook gebruik om het gesteente aan te duiden dat voornamelijk uit het mineraal dolomiet bestaat. Dit zorgt wel eens voor verwarring en daarom zijn geologen het gesteente ook dolostenen gaan noemen, al wordt die term nog niet algemeen gebruikt.

Het mineraal dolomiet behoort tot de carbonaten. Het best gekende voorbeeld van deze mineralengroep is calciet (calciumcarbonaat), het hoofdmineraal van kalkstenen en klassieke marmers. In het kristalrooster van dolomiet wordt één op twee calciumionen vervangen door een magnesiumion. Een kleine wijziging zou je denken. Maar dit zorgt ervoor dat het mineraal denser, harder en minder makkelijk oplosbaar is dan calciet.

Oorsprong

Geologen worstelen nog steeds met de mogelijke oorsprong van het mineraal en dus het gesteente dolomiet. Er zijn maar een paar plaatsen ter wereld waar dolomiet tegenwoordig gevormd wordt, en dat zijn geologisch gezien unieke systemen. Dit is onder meer het geval net boven de getijdezone van tropische lagunes in de Bahama’s, of in sabkha’s in de Arabische Woestijn. Men is er nog niet in geslaagd dolomiet te reproduceren in synthetische omgeving, met uitzondering van specifieke microbiotische experimenten waar dolomiet gevormd werd als bijproduct.

Over het algemeen is men het erover eens dat dolomiet gevormd wordt als omzettingsproduct van calciet en dus kalkstenen, in heel specifieke magnesiumrijke milieu’s. De studie van het ontstaan wordt nog moeilijker wanneer we marmers beschouwen. Dit zijn metamorfe gesteentes, ofwel kalkstenen die na lange tijd onder hoge druk en temperatuur, tijdens een gebergtevorming, een kristallijne textuur hebben ontwikkeld. Op welk moment heeft het dolomiet dan de calciet vervangen? Voor of tijdens het proces van metamorfose? Recente studies geven aan dat dolomiet tijdens de metamorfose van kalkstenen wordt gevormd in de aanwezigheid van hydrothermale bronnen. Dolomietmarmer is dus vrij uniek en zelfs enigszins mysterieus. Maar beetje bij beetje wordt hun ontstaansgeschiedenis verder ontrafeld.

Uitzicht en voordelen

De oorsprong van dolomietmarmers heeft nog geheimen, maar hun technische eigenschappen zijn wel goed gekend. Omdat het om een marmer gaat, heeft het gesteente onder hoge temperatuur en druk een kristallijne textuur gekregen. Daardoor is het weinig poreus en heeft het vaak grote kristallen. Dolomietmarmers hebben dan ook het uitzicht en de elegantie van een marmer. Ze zijn goed polijstbaar en hebben levendige, geaderde structuren waarmee ze patronen vormen.

Vanwege hun kristallijne textuur zijn ze hitte- en vlekbestendig. In tegenstelling tot de klassieke marmers bestaan ze uit dolomiet waardoor ze een hogere hardheid hebben. Je maakt dus minder snel krassen. Ze zijn ook minder gevoelig aan zuren. En dus zijn ze, meer dan marmers geschikt om te gebruiken in keukens. Maar let op, wie hardnekkig met een metalen voorwerp krast, of een halve citroen een nacht laat liggen zal het oppervlak nog steeds beschadigen. Maar bij normaal gebruik zijn deze materialen dus veel bestendiger dan gewone calcietmarmers. Bij plaatsing let je dus ook op voor het schuren met andere materialen of voor de aanwezigheid van zand.

Toepassingsgebieden en onderhoud

Dolomietmarmers worden enkel ingezet voor binnentoepassingen. Daar kan je het gebruiken als muurbekleding, douchebekleding, werkbladen en decoratieve afwerkingen. Met het juiste onderhoud wordt de steen extra bestand tegen vlekken. Raadpleeg daarom zeker de technische fiche en onderhoudsbrochures. Dolomietmarmer kan ook gebruikt worden als binnenvloer, maar de oppervlakte-afwerking moet aangepast worden aan de intensiteit van gebruik en de eisen van slibveiligheid.

En om je te inspireren geven we nog graag enkele voorbeelden van Braziliaanse dolomietmarmers zoals Donatello en Super White die in verschillende decoratieve oppervlakte-afwerkingen beschikbaar zijn (gepolijst, Brosso Vecchio, Sensato…), en al enige jaren in decoratieve toepassingen in België en andere landen gebruikt worden.


Over de auteur

Tim De Kock is geoloog en momenteel professor Erfgoedwetenschappen bij de onderzoeksgroep ARCHES (Antwerp Cultural Heritage Science) aan de Universiteit van Antwerpen. Daar houdt hij zich bezig met onderzoek naar onroerend erfgoed en conservatie van natuursteen. Hij is ook mede-oprichter van Inspect BV voor natuursteenconsultancy en –testen.

Foto’s Brachot