De natuursteenafdeling van Monument Vandekerckhove


Een naam die in België vaak opduikt als de restauratie van oude gebouwen en historische monumenten ter sprake komt, is Monument Vandekerckhove. Groot geworden in dit nichesegment besliste de gespecialiseerde bouwonderneming vele jaren terug de activiteitenwaaier te verbreden en kon het zijn sowieso al indrukwekkende referentielijst verder aanvullen met ook renovatiewerken en exclusieve nieuwbouwprojecten. Mede dankzij haar natuursteenafdeling in Zottegem waar recent niet alleen de efficiëntie in de zagerij maar ook de productiecapaciteit is verhoogd.

Waslijst aan referenties

De tijden dat Monument Vandekerckhove niks anders deed dan kerken bouwen en restaureren, liggen ver achter ons. Niettemin is de restauratie van historische gebouwen en monumenten nog altijd dé corebusiness waarmee Group Monument, één van de marktleiders binnen dit specifieke segment, zich onderscheidt van de meeste andere bouwbedrijven. Meer dan tien jaar geleden werd echter beslist om de activiteitenwaaier uit te breiden. Om de simpele reden dat de overheid alsmaar minder budget vrijmaakt voor de conservatie van haar onroerend erfgoed.

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 5_STEENKAPPERIJ_IMG_4516-HDR

“We hebben daardoor onze markt een stuk moeten verbreden. Waar wij vroeger misschien 90% van onze tijd voor de overheid bezig waren -opdrachten voor kerkfabrieken reken ik daar ook bij- is dat vandaag misschien nog de helft”, vertelt Tine Schotte, sinds 1990 werkzaam bij Monument Vandekerckhove en sinds vijf jaar verantwoordelijk voor de natuursteenafdeling. “We boren daarbij ook een stuk private markt aan, zoals de Zoo van Antwerpen waarvoor we nu bezig zijn. Of de bouw van de nieuwe Cera-hoofdzetel in Leuven, een ontwerp van Robbrecht & Daem. Dat gaat om een nieuwbouw, gecombineerd met drie historische gebouwen die gerestaureerd worden. En voor het project ‘Tafelrond’, de oude Nationale Bank op de Leuvense Grote Markt die onder meer een herbestemming kreeg als designhotel en restaurant, bekleedden wij voor het nieuwbouwgedeelte alle gevels met zelf geproduceerd plaatmateriaal in travertin, alles bij elkaar zo’n 420m2.”

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 4_TAFELROND THE FOURTH_IMG_6242-HDR-Edit

Investeringsronde

Het is met name de afdeling natuursteen die onze belangstelling geniet. Maar eerst misschien nog wat extra duiding: Monument Vandekerckhove is een gespecialiseerde bouwonderneming die voor de uitvoering van haar bouwwerken een beroep kan doen op eigen ateliers, waaronder een timmer- en schrijnwerkatelier, glas-in-lood atelier, archeologie, dak- en zinkwerken alsook een steenkapperij. Die laatste bevindt zich in het Oost-Vlaamse Zottegem.

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 5_STEENKAPPERIJ_IMG_4383

De bouwonderneming heeft in Ingelmunster altijd al eigen steenkappers gehad en dat sinds 1922. Zij verhuisden in 2000 echter naar Zottegem, waar Monument Vandekerckhove sinds de overname van een failliet aannemersbedrijf in 1986 ook al natuursteen verwerkte. In 2013 werd een masterplan opgesteld om de productie op deze site een extra boost te geven. De ene investering volgde na de andere, te beginnen met de modernisering van het machinepark dat vandaag bestaat uit een 3-, 5- en 6-assige volautomatische freesmachine, alsook drie zaag/profileermachines. Vijf jaar terug kwam er ook een modern waterzuiveringssysteem, ter vervanging van de open bekkens. En in een nieuwe loods -die aanvankelijk dienstdeed als extra stockageruimte- werden in één keer 12 afzuigcabines geplaatst om de steenkappers en beeldhouwers stofvrij te laten werken.

Uitbreiding

Daarmee hebben we nog niet alles verteld, want in de zomer van 2015 startten aansluitend de infrastructuurwerken. Tekst en uitleg krijgen we van Tine Schotte. “In 2013 lieten we een architect de nieuwe ontwerpplannen uittekenen om pas in de zomer van 2015 met de werkzaamheden van start te gaan. Het volledige kantoorgebouw ging tegen de vlakte, waardoor al onze bedienden een jaar lang onderdak kregen in containers die letterlijk tussen de natuursteenblokken stonden.”

Ook de bestaande productiehal bleef niet ongemoeid. Deze werd letterlijk overbouwd en zes meter verbreed zodanig dat alle stenen binnen kunnen verwerkt worden, wat vroeger blijkbaar niet mogelijk was.

Nu is het zo dat eenmaal een natuursteenblok de hal binnenkomt deze enkel als een afgewerkt product terug buitengaat.Tine Schotte, verantwoordelijke natuursteenafdeling

“Tijdens de infrastructuurwerken bleef onze zaagcapaciteit beperkt -op een bepaald moment werd er zelfs onder de blote hemel gezaagd. Het voordeel is dat we nu in de wintermaanden op volle kracht kunnen doorwerken.”

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 5_STEENKAPPERIJ_IMG_4559

Energievriendelijke oplossingen

Het werk in de natuursteenzagerij van Monument Vandekerckhove is vaak complex en zo divers dat een perfecte organisatie vereist is om alle steenkappers en CNC-machines maximaal te benutten. Tine Schotte knikt: “Het is constant nadenken over hoe je zoveel mogelijk bewerkingen tegelijkertijd kan uitvoeren. Ik vergelijk het altijd met de keuzes die een kok in zijn keuken dient te maken: maakt hij zijn stoofpotje klaar in de oven of laat hij het enkele uren op een gasvuur pruttelen zodat hij z’n oven kan gebruiken voor een ander gerecht. Er lopen op de planning, de werkvoorbereiding en de productievloer genoeg verstandige kerels rond die dat soort inschattingen kunnen maken.”

De nieuwe loods zorgde ervoor dat de overdekte productievloer met 1.350m2 uitbreidde, tot een totale oppervlakte van 4.300m2. Volledig geïsoleerd (wanden en daken) en verwarmd met gasstralingsapparatuur. En doordat er gecompartimenteerd werd gebouwd, kan de temperatuur in stock en werkplaats apart worden geregeld. Sinds de investeringen in opvang van regenwater kan er voor 98% worden gewerkt met een gesloten watercircuit. In een later stadium zullen op het dak zonnepanelen worden geplaatst.

Manuele afwerking

Met een uitgebreide zagerij, een steenkapperij en een marmerafdeling kan Monument Vandekerckhove op zijn Oost-Vlaamse site alle natuursteenmaatwerk in eigen huis produceren. “Onze specialisatie omvat voornamelijk de productie van complexe, unieke stukken in de restauratiesector”, zegt Tine Schotte. “Voor het typische werk dat wij uitvoeren, is de concurrentie eerder beperkt. Sinds de heroriëntatie van de productiehal kunnen we echter net zo goed concurrentieel zijn in alle interieurwerk met een hoogwaardige afwerkingsgraad voor private projecten. Zelfs voor specifiek seriewerk beschikken we over de nodige flexibiliteit en capaciteit. Naast het toeleveren aan ‘interne’ klanten op onze eigen bouwprojecten zijn we bijvoorbeeld een belangrijke toeleverancier geworden voor externe klanten in België, Nederland, Frankrijk en het Verenigd Koninkrijk.”

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 4_KASTEEL LUBBEEK_IMG_6539

“In de marmerafdeling wordt bijna uitsluitend plaatmateriaal tot 8 cm dik verwerkt tot vloeren, gevelbekleding en interieurwerk. De vloer in het Brusselse justitiepaleis, waar het centrum van de ruimte wordt aangegeven door een ster, is bijvoorbeeld hier gemaakt.”

“We hebben best veel materiaal op voorraad staan al is het zo dat we voor bijna elk nieuw project blokken bijbestellen. Meestal gebeurt dat op afroep. Bovendien moet je bij de productie ook altijd rekening houden met 30% materiaalverlies. De meeste steensoorten kopen wij rechtstreeks aan. In welke groeve dat dan precies is, hangt af van de opdracht. En wanneer blijkt dat de originele steen niet meer verkrijgbaar is, komt het er op aan een kwalitatieve vervangsteen te vinden die qua kleur het origineel zoveel mogelijk benadert.”

Menselijk kapitaal

Het voorbereidende werk gebeurt door tekenaars. Zij bepalen de exacte maatvoering en werken gedetailleerde productiefiches voor het atelier uit, daarbij gebruik makend van geavanceerde meetapparatuur. “Eenmaal zo’n tekening is uitgewerkt, kunnen wij al goed aangeven hoeveel platen we van welk materiaal nodig hebben. Onze zagers, steenkappers, beeldhouwers en marmerbewerkers zorgen voor de uitvoering en afwerking. Hier gaat geen enkel stuk natuursteen buiten zonder dat het manueel is afgewerkt!”

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 5_STEENKAPPERIJ_IMG_4240

Het wordt duidelijk dat Monument Vandekerckhove eveneens veel investeert in menselijk kapitaal. “Wij leiden steenkappers en beeldhouwers intern op en vragen onze oudere stielmannen hun kennis en expertise door te geven aan het aanstormende talent in ons bedrijf. Ook de mensen van de productie krijgen van ons alle kansen om te investeren in hun toekomst, door zich permanent bij te scholen kunnen ze doorgroeien. Dat gegeven alsook de enorme variëteit in het werk zorgen ervoor dat wij bijna geen personeelsverloop kennen.”

Belgisch blauwe hardsteen

De oudste machine op de site in Zottegem blijkt een raamzaag te zijn waarmee Monument Vandekerckhove de blokken natuursteen in platen verzaagt. Blijkt dat die minder en minder wordt gebruikt. “Vandaag is het zo we alsmaar meer in platen aankopen, zeker de Belgische blauwe hardsteen. Dat doen we op vraag van de steengroeves zelf die op die manier beter de kwaliteit van hun materiaal kunnen waarborgen.”

GROUP MONUMENT_Referenties_DAG 5_KLEINE ZAVEL_IMG_4697

In principe verwerkt Monument Vandekerckhove alle soorten natuursteen, maar de laatste tijd is dat toch vooral veel blauwe hardsteen. “Zeker in Wallonië waar veel historische monumenten in dat materiaal zijn opgetrokken”, aldus Tine Schotte. “Zo is onze zusteronderneming Monument Hainaut momenteel bezig met de restauratie van de vijf torens van de kathedraal in Doornik. En voor de restauratie van het oud militair hospitaal in Valenciennes verwerkten wij 500m3 blauwe hardsteen.”

Gobertange en Balegemse steen

Ook de klassieke witte steen -alle Franse maar toch ook met veel aandacht voor de Belgische- wordt op de site in Zottegem vaak verwerkt daar monumentenzorg vooropstelt om het gebruik van de originele steen -zoals de Gobertange of de Balegemse zandsteen- maximaal toe te passen. Qua aankoopprijs zijn dit geen dure materialen, maar de arbeidsintensiviteit maakt dat het prijskaartje kan oplopen.

“We zijn nu volop bezig met de restauratie van het Huis van de Vrije Schippers aan de Graslei in Gent. Dat is een heel gedetailleerde gevel waar heel veel beeldhouwwerk in Balegemse steen bij komt kijken. Afgaande op een foto maken wij de mallen eerst in klei. Deze worden steeds gecontroleerd door de architect en de mensen van Dienst Monumentenzorg. Eenmaal zij hun fiat hebben gegeven, gaan wij die modellen achtereenvolgens opmeten, voorbereiden en afwerken.”

“Bijkomende moeilijkheidsgraad is de beperkte hoogte van de steen, waardoor deze eerst verlijmd dient te worden tot grotere volumes om daar dan stukken uit te kunnen verwerken.”

“Al onze concullega’s blijven vrij terughoudend als het op Balegemse zandsteen aankomt, maar wij wilden de uitdaging aangaan. Dit is het eerste grote project dat we daarin uitvoeren en het bevalt ons ten zeerste, dus willen we daar zeker in verder gaan.Tine Schotte

Buitenlandse ambities

Niet enkel op de thuismarkt maar ook in het buitenland kon Monument Vandekerckhove al heel wat mooie referenties achter zijn naam schrijven. “Al mogen dat er best wat meer zijn aangezien we na de recente investeringen onze productiecapaciteit fors kunnen opdrijven”, merkt Tine Schotte op. “We zouden zeker meer van dat specifieke werk aankunnen, al ambiëren we enkel gecontroleerde groei. Het is zaak van erop toe te zien dat de kwaliteit altijd zegeviert, want anders kan het snel bergaf gaan. Of onze corebusiness crisisgevoelig is? In omzet kent Monument Vandekerckhove nog steeds groei. Ik denk dat we de crisis altijd een beetje voor zijn gebleven, door te anticiperen op mogelijke veranderingen in de markt. Dat verklaart waarom wij ons destijds hebben geheroriënteerd naar type projecten, waardoor ons orderboekje goed gevuld blijft. Meer nog, we zien het nog altijd groeien.”
De concurrentie vanuit de keramische industrie, die steeds meer inzet op waarheidsgetrouwe natuursteenimitaties, is voor Monument Vandekerckhove helemaal niet van tel. “Als wij renovatie- en restauratiewerken uitvoeren voor het historisch patrimonium wordt er uiteraard uitsluitend met echte natuursteen gewerkt. En dat gaat ook nooit veranderen!”