Nivelleersystemen voor tegels: ook bij renovatie en op rechte wanden

Studie van een projectrenovatie in de Ardennen

Project fiche

Nivelleersystemen voor tegels zijn naast het gebruik bij nieuwbouw vloeren ook nuttig op verticale wanden en bij renovaties. Het toegelaten millimeterverschil tussen twee aanliggende tegels is vandaag de dag quasi nihil. Zowel natuursteen- als keramische tegels dienen perfect op gelijke hoogte ten opzichte van elkaar te worden geplaatst. De tegenwoordig steeds moeilijker geworden klant eist veelal nultolerantie, terwijl het plaatsen van tegels toch nog altijd enig handwerk omvat. Teneinde minimale verschillen zo goed mogelijk weg te werken, hebben innovatievolgers een hulpmiddel ontwikkeld dat, ongeacht de tegeldikte, een dubbele eigenschap bezit: een nivelleerhulpstuk dat tevens gelijke voegbreedtes garandeert.

Soorten nivelleersystemen

Tegels worden gefabriceerd of op maat verzaagd met minimale toleranties, formaten worden groter en voegen worden smaller. Deze drie factoren hebben hun impact op het plaatsingsresultaat waardoor nieuwe hulpmiddelen zich opdringen. Zo zijn ook levellingsystemen de laatste jaren steeds populairder geworden. Niet enkel voor de doe-het-zelver maar ook professionelen die de lat steeds hoger willen leggen, maken er meer en meer gebruik van. Het hoogteverschil tussen twee aanliggende tegels kan hierdoor immers in een handomdraai weggewerkt worden.

Er bestaan verschillende types nivelleersystemen. Eén ervan is het systeem waarbij men gebruik maakt van hulpstukjes met een wig (ook wel het spie-systeem genoemd) en waar de spieën met een speciale tang in een spanstuk geklemd worden. Andere types kunnen opgespannen worden door middel van een draaistuk over een kunststofvijs of ze kunnen via een aanspanriempje aangetrokken worden (rakjak-systeem), enz. Ze zijn allemaal voorzien van een stevig voetje waarbij het beentje automatisch de breedte van de voeg bepaalt. Twee vliegen in één klap dus.

Door de weerstand dat het voetje (dat onder de legzijde van de tegel geschoven wordt) biedt tijdens het opspannen aan de bovenkant van de tegel, zetten de tegelranden zich automatisch gelijk ten opzichte van elkaar. Ter hoogte van de aansluiting voetje-spanstukje zijn versmallingen of inkepingen in de kunststofsamenstelling voorzien, waarbij na uitharding van de tegellijm het beentje met spanstuk bovenaan gemakkelijk afgebroken kan worden. Op die manier blijven er geen kunststofresten in de voegopeningen achter.

Toegelaten toleranties

Het streven naar nultolerantie zou nu wel eens bewaarheid kunnen worden. De officieel toegelaten 1 mm-tolerantie tussen twee verlijmde tegels behoort vandaag tot het verleden! Zowel op de muur als op de vloer kunnen nivelleersystemen hun dienst bewijzen. Let wel op: niveauregulators bieden geen garantie tot automatische egalisatie van het volledige vloer- of muurvlak. Het tegelwerk op zich gaat heus niet vanzelf vlak gaan liggen bij het gebruik van levellingsystemen. Het niveau en de algemene vlakheid van de ondergrond dienen steeds nauwlettend in het oog te worden gehouden, zowel vóór als tijdens de plaatsingsactiviteiten.

Studie renovatieproject

Wij volgden een renovatieproject in de provincie Luxemburg op, waar het zogenaamde spiesysteem op de wand gebruikt werd bij de plaatsing van betrekkelijk convexe keramische parkettegels. We keken met arendsogen toe hoe dit in de praktijk precies in z’n werk gaat op vooraf gemonteerde bouw- en gipskartonplaten. We vroegen ons tevens af of het monteren en achteraf verwijderen van de wiggen niet te veel tijd in beslag neemt…

Keramische parkettegels op verticale wanden

Dat er regelmatig bouwplaten gebruikt worden in renovatieprojecten hoeft geen betoog. Ze zijn licht, voldoende stevig, drukvast, goed verwerkbaar en al even gemakkelijk te plaatsen (mechanisch of al dan niet met dotten gekleefd). Een perfect haakse, loodrechte en effen montage laat echter in bepaalde gevallen nog veel te wensen over, vooral indien de voorbereidende werken door een derde onvakkundig werden uitgevoerd.

Nochtans is een goed voorbereide ondergrond de basis van een bevredigend tegelwerk.

Bij het binnenkomen van een badkamer in aanbouw, zagen we de tegelplaatser van dienst volop bezig met het plaatsen van lange smalle keramiektegels op de wand. En, hoe kan het ook anders, in voorkomend geval met gebruik van wiggen die tussen de tegels opgespannen worden. Opvallend genoeg was dat de tegelzetter bij het aanspannen van de spieën geen tang gebruikte, maar dit met de hand deed. Zijn uitleg hiervoor: “Met de tang riskeert men de zaken te forceren, en dan is de kans groot dat ook nog de voegen opengaan.”

De voetjes met spanstuk werden steeds zorgvuldig in het lijmbed onder de voorgaand geplaatste tegel geschoven. Het is namelijk de bedoeling dat ze na de uitharding van de voldoende dikke lijmlaag onder de tegels blijven ingebed zitten en geen plaatselijke verzwakking veroorzaken.

Immers, volgens de richtlijnen van het WTCB en het EUF/EITA moet de lijmdikte na aandrukking van de tegels overal minimum 4 mm bedragen!

De meningen verschillen

Het antwoord op de vraag in hoeverre men levellingsystemen mag of moet gebruiken is momenteel niet zo duidelijk. Maar sommige architecten schrijven ze al voor in hun lastenboek. Wordt het een verplichting om uw tegelwerk met nultolerantie uit te voeren, en zijn hoogteregulators werkelijk hét wondermiddel? Wij vroegen het aan verschillende -soms zelfverklarende- specialisten, maar kregen verrassend genoeg tegensprekelijke versies te verwerken. Bij de hamvraag of het levellinghulpstuk de aanliggende tegel naar beneden drukt of naar boven tilt, dan krijgen we een 50/50-mening: de ene zegt naar beneden, de andere dan weer naar boven. En als we nog de vraag stellen: ”Hoeveel millimeter mag men, met dergelijke plaatsingsmethode, tegels in hoogte corrigeren zonder breuk of zwakte in de tegellijm te veroorzaken? Een millimeter of twee, of slechts enkele tienden van een millimeter?” Dan blijft men al evenzeer het juiste antwoord schuldig. En wat met de mogelijke spanningen in tegel en/of lijmbed? Stof voor de lijmadviseur die het gebruik van de juiste tegellijm aanprijst, of voor de lijmfabrikanten zelf die extra richtlijnen dienen te voorzien?

Wij kijken alvast reikhalzend uit naar de juiste formule, maar werden reeds overtuigd van de algemene efficiëntie bij het gebruik van levellingsystemen. Het ietsje meer montagewerk is ontegensprekelijk verwaarloosbaar tegenover het feilloze eindresultaat!


Foto’s: tileXpert